Het platteland op bezoek in de stad

Parckfarm was aanvankelijk een project voor één zomer, maar het is intussen uitgegroeid tot een ontmoetingsplaats waar mensen van gedachten kunnen wisselen en waar gewerkt wordt rond verschillende thema’s die verband houden met duurzame voeding. Of hoe een geslaagde samenwerking in de stad een succesverhaal werd.

Van het land tot op je bord

Al sinds 2006 organiseert het Brussels Hoofdstedelijk Gewest om de twee jaar een festival waarop nieuwe creatieve ideeën uitgetest worden om de openbare ruimte van de hoofdstad beter in te richten. Waar de focus aanvankelijk op het ontwerp van voorwerpen en stadsmeubilair lag, neemt het project sinds 2012 een meer sociale wending.

In 2014 wordt een team opgericht bestaande uit ontwerpers, kunstenaars en lokale verenigingen. Als uitvalsbasis kiezen ze de braakliggende voormalige spoorwegbedding aan Tour & Taxis. Ze beslissen om er een samenwerkingsproject te lanceren, gelijktijdig met de sanering van het enorme terrein langs de Lijn 28, tussen Belgica en Pannenhuis. De organisatoren van het tweejaarlijkse festival Parckdesign beslissen om het terrein ter hoogte van Tour & Taxis onder handen te nemen en tovert deze verwaarloosde industriële site om tot een landbouwzone in de stad.

Het project Parckfarm – met als slogan “du paysage à l’assiette” (van het land tot op je bord) – combineert de kenmerken van een park met die van landbouwgrond, met de nadruk op ecologische toepassingen in een stedelijke omgeving. Er wordt gewerkt in verschillende ruimtes, zoals een serre met een klein cafetaria, een collectieve kippenren en een gemeenschappelijke moestuin, waarover de inwoners van de wijk zich al snel ontfermen. De zomer en het project draaien op volle toeren en de editie 2014 van dit festival – een organisatie van Leefmilieu Brussel – slaat aan. Het wordt gedragen door het enthousiasme van bewoners en lokale verenigingen, maar ook door andere Brusselaars die deze nieuwe pleisterplaats komen ontdekken.

Van ontwerp tot realisatie

Het project kent zo’n succes dat op het einde van de zomer, wanneer de installaties normaal moeten worden afgebroken, iedereen het vanzelfsprekend vindt dat het experiment wordt verlengd. Maar het budget voor dit project reikt maar tot september 2014 en er moeten dus nieuwe financieringsbronnen gevonden worden. Uiteindelijk krijgt de verlenging groen licht en de nieuw opgerichte vzw Packfarm zal toezien op het verdere verloop van het project.

Drie jaar later gaat het Packfarm voor de wind en biedt het project een groot aantal rurale activiteiten in de stad aan. Dankzij overheidssubsidies werken er nu drie mensen halftijds, en een team van vrijwilligers – met uiteenlopende sociale, religieuze en linguïstische achtergronden – staat afwisselend in voor de verschillende diensten. In het farmhouse kun je iets eten, een glas drinken, je nestelen in de leeshoek of gebruikmaken van de gezelschapsspellen die er ter beschikking gesteld worden.

Kot-Kot, Farmtruck and Cie

Sinds de oprichting moesten sommige van de oorspronkelijke installaties worden afgebroken wegens te duur in onderhoud, maar er zijn er andere bijgekomen. Parckfarm biedt vandaag een fraaie reeks activiteiten en workshops aan die draaien rond anders en lokaal consumeren. Een van de projecten die er opgestart zijn, is de collectieve kippenren, Kot-Kot, waarvan het beheer in handen is van inwoners van de wijk zelf. In dezelfde dynamiek van zelf voedsel produceren in een stedelijke omgeving kun je tijdens de Groene woensdagen leren hoe je seizoensgroenten en -kruiden teelt.

Tussen de culinaire workshops door is het mogelijk om de serre af te huren voor privé-evenementen en staat op bepaalde dagen van de week gratis een collectieve broodoven ter beschikking. Kortom, een gevarieerd aanbod dat de bewoners van dit bloeiende deel van de stad aanmoedigt om buiten te komen en om elkaar te leren kennen over de verschillende sociale bevolkingslagen heen. En het project wordt ook geëxporteerd buiten de grenzen van het park via de Farmtruck die vandaag het mobiele uithangbord van het project is geworden. Zo worden alternatieven rond duurzame voeding verspreid en komt de openbare ruimte weer ten goede aan de mensen die er wonen.

Banden smeden en goed eten

Parckfarm heeft een divers publiek en dat is net de sterkte van het project. De workshops staan open voor iedereen en mensen voelen zich betrokken of krijgen zin om zich te engageren. Zo moet je voor een mand met groenten, fruit en lokale producten bij Galinette zijn, de solidaire aankoopgroep voor groenten. De bestellingen gebeuren via het internet en ze kunnen ter plaatse worden opgehaald tijdens permanenties. Aan elke koper wordt gevraagd om minstens eenmaal per jaar even wat tijd vrij te maken voor deze permanenties.

Sinds 2016 evolueert het project naar een echt platform van burgerinitiatieven, waarbij twee waarden centraal staan: ecologie en het sociale aspect. Parckfarm is ontstaan en blijft bestaan dankzij de inzet en het enthousiasme van de bewoners. Het project moedigt buren aan om elkaar te ontmoeten en te leren kennen en het versterkt het sociale weefsel, met als centraal aandachtspunt de promotie van stadslandbouw en van stedelijke economische modellen.

Voor meer informatie verwijzen we naar hun website.